Muhalefetsiz iktidar olmaz

Kuran'ın bir çok ayeti muhaliflerinin soru ve eleştirileri üzerine inzal olmuştur, misal ''Rahman'da nedir Rahman'da kimdir'' sorularının üzerine Kuran'ın gelini/süsü olan Rahman suresi inzal olmuştur. Rasulullah efendimiz aleyhisselatuvesselam muhaliflerini hiç bir zaman susturmamış, hepsini dinlemiş ve hepsine de cevap vermiş, cevap veremediği soruları da ertesi güne e...rtelemiştir.
Zira muhalefetin sesini keserseniz gelecekteki varlığınızı yok olmaya mahkum edersiniz..
O halde muhalefetin sesini kısan hatta yok eden iktidarların yönetimine uyma, din diye anlattığına da inanma, böyleleri için din aletten başka bişey değildir, işi mantığa dökersen böyle bi iş dine ve Allah'ın sistemine (sünnetullah'a) tamamen zıttır.

 

 

die Schahada 2 (ILLA)

die Bedeutungen von: ILLA, lauten:
Allein, nur, ausser, es sei denn, (wenn etwas) anders ist
La ilahe (kein Gott gibt es) ILLA ALLAH

Kein Gott gibt es allein Allah
kein Gott gibt es nur Allah
kein Gott gibt es ausser Allah
Kein Gott gibt es es sei denn Allah
Kein Gott gibt es anders ist Allah

Da Allah, ein Eigenname ist und Eigennamen nicht Übersetzbar sind, ist die Übersetzung
"kein Gott gibt es ausser Gott"
nicht Korrekt..

Hanginiz Muhammed?

HANGİNİZ MUHAMMED?

Önce üç rivayet:
1- “Peygamberimiz ile birlikte oturduğumuz sırada biri gelip ‘Hanginiz Muhammed`dir?’ diye sordu. Allah’ın Resulü ashabı arasında dayanmış oturuyordu. ‘İşte dayanmış olan şu beyaz kimsedir.’ dedik. Adam ‘Ey Abdü`l-Muttalib`in oğlu!’ diye hitâb etti. Peygamberimiz ‘Seni dinliyorum.’ buyurdu. ‘Ben sana bazı şeyler soracağım. Amma soracaklarım (pek) ağırdır. Gönlün benden incinmesin.’ dedi. Peygamberimiz ‘Aklına geleni sor.’ buyurdu. ‘Senin ve senden evvelkilerin Rabbi aşkına (söyle) bütün halka seni Allâh mı gönderdi?’ dedi. ‘Evet.’ buyurdu. ‘Allâh aşkına (söyle) namaz kılmayı sana Allâh mı emretti?’ dedi. ‘Evet.’ buyurdu. ‘Allâh aşkına (söyle) oruç tutmayı sana Allâh mı emretti?’ dedi, ‘Evet.’ buyurdu. (yine): ‘Allâh aşkına (söyle) zenginlerimizden alıp yoksullarımıza dağıtmayı sana Allâh mı emretti?’ dedi. Peygamberimiz (buna da) ‘Evet.’ buyurunca adamcağız: ‘Sen ne getirdin ise ben ona îmân ettim. Kavmimin geride kalanlarına da elçi benim. Ben, Bekr kabîlesinden Dımâm b. Sa`lebe`yim.’ dedi.” (Buhari; Kitabu’l-ilm, 57).
2- “Peygamberimiz bir gün sahabelere verdiği bir ziyafet sırasında, onlara hizmet ederken, uzaklardan geldiği anlaşılan bir atlı, Peygamberimizin meclisine yaklaşıp: ‘Bu kavmin efendisi kimdir?’ diye sordu. ‘Bu kavmin efendisini arıyorum’ dedi. Allah’ın Resulü ‘Benim’ demedi. O sırada sahabelerine su dağıtmakta olduğundan, atlıya şöyle cevap verdi: ‘Bir kavmin efendisi, ona hizmet edendir!” (Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ, 2:463).
3- “Beni Amir heyetiyle Allah’ın Resulünün yanına gitmiştik. ‘Sen bizim efendimizsin!’ diye hitap ettik. ‘Efendi, Allah`tır!’ buyurdular. Biz: ‘Fazilette en ileride olanımız, mertlikte en başta gelenimizsin!’ dedik. Bize: ‘Söylediğinizin hepsi bu veya buna yakın bir söz olsun. Şeytan sizi uçurmasın’ buyurdular.” (Kütüb-i Sitte, hadis no: 5391).Görüldüğü gibi ilk iki rivayette “dışarıdan gelen bir adam”, topluluğun içine karışmış peygamberin kim olduğunu tanıyamıyor. “Hanginiz Muhammed?” veya “Sizin efendiniz kim?” diye soruyor. Birincisinde “İşte şurada yaslanmış oturan beyaz (yüzlü) adamdır”, ikincisinde de bizzat kendisi “Benim” demiyor da “Kavmine hizmet edendir.” diyor. (o sırada su dağıtmaktadır). Üçüncü rivayette ise onu tanıyan bir grup direk kendisine “Sen bizim efendimizin” diye hitap edince “Efendi, Allah’tır!” diye cevap veriyor.Bu rivayetler Kur’an’da anlatılan “arkadaş peygamber” karakterine tamamen uygundur. Bu nedenle sahih mi değil mi diye şüphelenmeye gerek yok.(ayrıca bkz. ‘Arkadaş peygamber’ başlıklı makale).İçinde yaşadığı topluma karışıp gitmiş birisine “Hanginiz Muhammed?” diye sormak durumunda kalıyorsanız, bilin ki o, derin bir ahlak ve karakter sahibidir.Çünkü arif lisanıyla kâmil insan “Hanginiz Muhammed?” makamına (tekrar ede ede ulaşılan ahlak ve karaktere) ulaşmış kişidir. Peygamber okulunun asıl amacı bu makama ulaşmış insanlar yetiştirmekti. Böyle birisi dışarıdan bakıldığında halktan ayırt edilemediğinden sıradan biri gibi görünür fakat hiç de sıradan değildir! Çünkü böylesi biri başlangıçta sıradan/halktan biriyken, “hamdım, piştim, oldum” seyrinden geçer ve tekrar başa dönerek halktan birisi olur. İrfan’da son makam tekrar başladığı yere dönmektir. Bayazıd der ki: Marifetullahın (Allah’ı tanıma yolunun) sonu susmaktır!Dikkat edersiniz, insanoğlu için mal, mülk, bilgi, statü ve iktidar sahibi olmanın getirdiği kibir, ayrıcalık ve sınıflaşmaların ortadan kaldırıldığı iki yer vardır; ihram ve kefen!Hacda “ihrama girmek” ve ölünce “kefene sarılmak” sonradan edinilmiş rütbe ve kisvelerden sıyrılıp tekrar başa dönmeyi, bütüne karışıp gitmeyi ifade eder. İhramda ve kefende insanoğlu her tür statü belirtici alametlerden sıyrılır; ne rütbe, ne kisve kalır… İhrama girmiş veya kefene sarılmış birisini tanımak için “Hangisi” diye sormak zorunda kalırsınız. Çünkü ayırıcı hiçbir rütbe ve kisve kalmamıştır. Kişiyi yalnızca içi (kalbi) ve amelleri ötekinden ayırır.İşte “Hanginiz Muhammed?” sorusu, bunu yaşarken yapmayı ifade eder ki İslam’da bütün tasavvuf mekteplerinin veya irfan okullarının amacı bu makama ulaşmış insanlar yetiştirmekti. Tarikatlar bunun için kuruldu, seyr-i süluk (yolda yürüyüş halinde olma)lar bunun için yapıldı. Fakat sonunda ‘keser döndü sap döndü bir gün oldu hesap döndü’ ve en çok rütbeli, makamlı, kisveli, kavuklu, cübbeli, zünnarlı, suflu (yünlü) haller bu topluluklarda görülmeye başlandı.Bu noktada tasavvuf hareketi içinde tekrar başa dönme amaçlı yani “Hanginiz Muhammed?” sorusunu sordurtacak hale gelme amaçlı protest bir hareketin tâ ilk baştan itibaren doğduğunu görüyoruz: Melametilik!“Horasan erenleri” de denilen bu hareketin ilk başlatıcıları, her türden halktan ayırıcı rütbe, kisve, suf (yün) elbise giyme, sema, zikr ve vird talimi, tarikat hiyerarşisi, şehy-murid ilişkisine karşıdırlar. “Fakr”ı savunarak ihtiyaç fazlası mülkiyet talebini reddederler. “İsâr” diyerek vermeyi/paylaşmayı teşvik ederler. “Fütuvvet” diyerek digerğamlığı/ötekiciliği savunurlar. “Ahilik” diyerek Anadolu’da kardeşlik iktisadı kurarlar. “Kalendirilik” diyerek kof şekilciliğe isyan ederler, ruhsuz kuralcılığa aldırış etmezler.Anadolu’nun İslamlaşmasında ve kaynaşarak yeniden inşasında bu anlayışların yattığını görüyoruz.İslam’ın ilk yüzyılındaki Emevi darbesine ve onun getirdiği mal ve mülk ihtirası ile ganimetçiliğe tepki olarak Hasan-ı Basri gibi zahidlerin karşı çıkışının bir benzeri 13. yüzyıllarda Anadolu’da yaşandı. Osmanlı merkezileşmesinin yaşandığı dönemde de Melametilik, Kalenderilik, Ahilik gibi akımlar Hasan-ı Basri’nin rolünü üstlendiler. Emeviler ilk dönem zahitlerini nasıl dışlayarak merkezileşmişse, Osmanlı da bu akımları dışlayarak merkezileşmiştir. Kuruluş döneminde kullanılmışlar fakat mal ve mülk ihtirası ile ganimetçilik arttıkça bu akımlar da tepki biçimlenmesi olarak ortayı çıkmışlar. Anadolu’daki fütuvvet (mertlik, diğerğamlık, kardeşlik) geleneğinin kökleri buraya dayanmaktadır.Hasan-ı Basri’nin (öl. 110/728) şu sözü kendi döneminde “zamanın ruhunun” nasıl değiştiğini gösterir: “Eğer Allah’ın Resulü’nün ashabından biri şu mescidin kapısından içeri girerek yanımıza gelseydi, kıblemiz hariç, hiçbir şeyimizi tanımazdı.” (İbnu’l-Cevzi; Hasan-ı Basri, s. 69, M. Kubat; Hasan-Basri, s. 108)Yine zamanın ruhunun değiştiğini gören Hasan-ı Basri’nin daha ilk yüzyılda şöyle dediğini görüyoruz; “Her ümmetin bir putu vardır, bu ümmetin putu da altın ve gümüştür.” (A.g.e, s. 110)Keza ona göre “Yün (suf) elbise giyen şahsın kibri ipek elbise giyenden daha fazladır.” Hasan-ı Basri, Ferkad es-Subhi adlı zahidin üzerinde yünden yapılmış bir elbise görünce ona “Şu elbisenle insanlar arasında üstünlük mü taslıyorsun. Oysa ben cehennem ehlinden çoğunun bu kıyafeti giyecek olduğunu gördüm” der. Yine “Bir topluluk içinde nefsini kınayan kimse, aslında zımnen kendisini övüyor demektir.” diyerek, samimiyetten uzak, yapmacık, sırf gösterişe dayalı amellerin hayır getirmekten çok kişiyi dalalete sürüklediğini söyler. Ona göre bir Müslümanın “ihtiyacını gidermek” bir ay “itikâfa girmekten” daha hayırlıdır. (A.g.e., s.102-103).Horasan erenlerinden İbrahim b. Ethem (öl. 166/782), Ahmed b. Hanbel gibi tarlalarda çalışarak, ekin ekip-biçerek, değirmencilik, odunculuk yaparak geçimini temin ederdi. Cömertliğin, yardımseverliğin ve diğergamlığın yok olduğundan şikayet eden İbrahim b. Ethem şöyle diyor: “Gerçek kazanç kendi alnının teri ile karnını doyurmaktır. Yoksulluk şikayet sebebi olamaz. Çünkü tüm mülkiyet Allah’ındır. Mülkiyet Allah’ın olunca elinde mal bulunduran kişinin, gerçekte kendisine ait olmayan mal-mülk ile yoksullara karşı üstünlük taslaması (kendini halktan ayırarak) büyüklenme alametidir…” (Ali Bolat; Melametilik, s. 47)Yine Horasan erenlerinden Şakık Belhi’nin (öl. 194/810), geçimini “Elime geçince şükreder, geçmeyince sabrederim” diyen birisine “O dediğini Belh’in köpekleri de yapıyor. Biz bulunca dağıtır, bulamayınca şükrederiz” dediğini görüyoruz. (A.g.e, s. 61).Yine Horasan erenlerinin ulularından Ebu Turab en-Nahşebi’nin (öl. 245/859) mülkiyet görüşü bizim anlamakta güçlük çekeceğimiz türdendir. Ona göre Kur’an’da Hz. Musa “O âsâmdır” diye mülkiyet iddiasında bulununca Allah “Âsânı at” (Taha; 20/18) diyerek haddini bildirmiştir. Bu nedenle ona göre hür tür mülkiyet iddiası kendini toplumdan (bütünden) ayırma olup batıldır. (A.g.e, s. 90).Yahya b. Muaz (öl. 258/872) da zamane fâkih, şehy ve hocalarına şöyle seslenir ki güncelliğinden hiçbir şey kaybetmiş değil: “Saraylarınız Kayserlerinki gibi, evleriniz Kisralarınki gibi, elbiseleriniz Talut’unki gibi, binekleriniz Karun’unki gibi, sofralarınız cahiliyeninki gibi, mezhepleriniz şeytanınki gibi, Muhammed’inki gibi olanlara nerede?” (A.g.e, s. 98).Bayazıd-ı Bistami (öl. 264/878) de şöyle der: “Eğer Firavun aç olsaydı ‘Ben sizin en yüce Rabbinizim’ demez, Karun aç olsaydı azgınlık etmez, Sa’lebe aç olsaydı kendisinden övgüyle bahsedilirdi. Halbuki o mülke kavuşunca (karnı doyunca) nifaka düşmüştür.” (A.g.e, s. 108).Horasan Melametilerinin liderlerinden Hamdun Kassar’ın (öl. 271/884) “Hanginiz Muhammed?” sorusuna halel getirecek her tür davranışı kerih gördüğünü ve Melamet öğretisini bu sorunun gereği ile temellendirdiğini görüyoruz.
Ona göre hırka giymek, suflu (yünlü) elbiselerle gezmek, cübbe, sarık, zünnar, kisve gibi halktan ayrı kıyafetlerle dolaşmak, zikr, sema, vird vermek, şeyh-murid ilişkisi tesis etmek, tarikat kurmak, servet yığmak, mülkü ve ilmi kendine saklamak “Hanginiz Muhammed?” diye sormaya gerek bırakmayıp, kişiyi halktan ayıracağı ve belli edeceğinden riyadır. (A.g.e s.128 vd., 204 vd.)Keşfu’l-Mahcup yazarı Hucviri’ye göre de aslolan hırka değil; hurka (gönül ateşi) dir.Demek ki alim ilmiyle, zengin malıyla toplumdan ayrılamaz. Tıpkı resulün risaletiyle ayrılmadığı; “Hanginiz Muhammed?” diye sordurtacak denli topululuğa karıştığı gibi…Demek ki alim bilgisini, zahid malını, aşık canını verebilendir. Ve bunlardan dolayı hiçbir maddi karşılık (ücret) beklemeyendir.Kanımca gerçek arifler bunlardır ki böylelerini seviyorum. Bu tür karakter ve ahlakta kesinlikle Kur’an’ın ruhu ve peygamberin kokusu var.Baştaki rivayette geçen adam gibi ben de sorayım: Allah aşkına (söyleyin), günümüzün şeyhleri, hocaları, liderleri burada gördüklerinize ve duyduklarınıza hiç benziyor mu?Rivayetteki adam gibi dışarıdan gelip, devenizi bağlayarak (arabanızı park ederek) gidip bunlardan birinin yanına girseniz, “Hanginiz şeyhiniz?”, “Hanginiz hocanız?” veya “Hanginiz lideriniz?” diye sorar mısınız, sormaya gerek kalmadan hemen tanır mısınız?Uygulanan protokolden, oturduğu yerden, giyiminden kuşamından, çevresindekilerin ona davranışından, hal ve hareketlerinden hemen belli olur mu olmaz mı? Topluluğun arasına karışmış, sıradan birisi ile karşılaşmak sanırım hayal.Siz hiç seçmenleri arasında fark edilmeyen bir lider gördünüz mü?Siz hiç müridleri arasında fark edilmeyen bir şehy gördünüz mü?Siz hiç yoksulların arasına karışıp giden ve fark edilmek istemeyen bir zengin gördünüz mü?Ayette geçtiği gibi böylelerinin halkla (yoksullarla, müridleriyle, seçmenleriyle, seyircileriyle, okurlarıyla, işçileriyle) eşit hale gelmekten, onlardan birisi gibi olmaktan, onların içine karışıp tanınamaz hale gelmekten ödleri kopar.
“Hanginiz Muhammed?”
Bu öyle bir soru ki, sorulduğu an, peygamberin kürsüsünde oturarak elde edilmiş bütün kisveleri tiril tiril döker.Bu öyle bir soru ki “ihram” ve “kefen” dışında adamda hiçbir şey bırakmaz, her şeyini sıyırır döker. İnsanı yalnızca imanı ve yalnızca ameli ile baş başa bırakır.Bu öyle bir soru ki Allah, Kitap, Peygamber namına konuşan/onun kürsüsünde oturan bütün rütbe, kisve, servet, şan ve şöhret sahiplerini eğer imanları varsa utanç içinde bırakır.Böyle öyle bir soru ki, sorulunca bütün kastlar yıkılır, hiyerarşiler yerle bir olur.Bu öyle bir soru ki, sorulunca mağrur rütbeler sökülür, kibirli kasıntılar iflas eder.Bu öyle bir soru ki efendi-kul ilişkileri ile örülmüş kerpiçten duvarları yer ile yeksan eder.Onun için “Hanginiz Muhammed?” sorusu üzerine ne kadar düşünsek azdır.İnsanları, makam, mevki, mal, zenginlik ve iktidar yani “sosyal statü” bakımından birbirinden ayıran ve sınıflaştıran, dahası buna göz yuman bir din, bilin ki “Muhammed’in getirdiği din” değildir.Onun estirdiği ruh “Hanginiz Muhammed?” sorusunda gizlidir.Allah’ın selamı, sevgisi ve merhameti “onun” ve güzide “arkadaşlarının” üzerine olsun!Anam babam bu sorunun muhatabına feda olsun! inşaAllah amin amin ecmain!

Das B Geheimnis 5

. 


-Kann man Allah sehen?
-Nein Augen können ihn nicht Begreifen
-was werden wir dann im Paradies Sehen?
-Wir werden unseren Rabbi (Herr) Sehen
-ist es nicht das gleiche?

-Doch ist es und doch ist es nicht das gleiche, wenn du den feinen Unterschied Erkennen kannst, dass ist das B Geheimnis.

Wenn wir die Computerwelt als beispiel nehmen, es gibt millionende videos in ihm, was ist wenn sich ein video über die anderen Erhebt, und sich für den Gott aller videos Erklärt, sie besitzen alle die gleichen Eigenschaften, das video das sich für Gott Erklärt ist genauso real wie alle anderen videos. Und alle benötigen jemandem der auf play drückt damit sie sich bewegen können.

Wenn wir von diesem beispiel zurück zur Sache kommen der Rabbi/Herr ist die Erscheinung in diesem Computer, Allah ist hinter diesem Computer, weder im diesseits weder im jenseits bis in die Ewigkeit niemand und nichts kann ES Erreichen, Begreiffen, Wissen. Und diese Sache wird mit dem Buchstaben B Symbolisiert, das B Deutet auf die Realität/Traum/Film/Spiel/Projektion..

''Erhaben bist du, ich kann dich nicht Wahrhaftig Ehren, nur DU kennst dich Selber, und nur DU kannst dich wahrhaftig Ehren''
''Wer mich Gesehen hat hat den Herrn Gesehen''
Muhammed Mustafa Friede Allah's ist auf ihm

''und als Moses sprach Herr Erscheine mir damit ich dich Sehen, Anblicken kann, ALLAH sprach du kannst mich niemals Sehen Moses..'' Kuranı Kerim Kapitel 7 Al Araf
.

KUL: HU.. DE Kİ: O..

KUL: DE KI

















Soru: İhlas suresini çokça tespih ederken, her seferinde KUL kelimesini kullanmamıza gerek var mı?
''Hu Allahu Ahad'' ile başlasak olmaz mı?


Olur mu olmaz mı Allah bilir ya, ''Kul'' kelimesinin anlamı ''De ki'' ben şahsen her defasında Besmeleyle birlikte sureyi tam olarak okuyorum, Kul'u boşluk bırakarak ayrı okuyorum ki ''DE Kİ'' emrini vereni hissedebileyim.
''KUL'' Allah'ın bir emridir, ve bu emrin beyinde tıpkı ''İkra=Oku'' kelimesi gibi, ayarları değiştirmek gibi de çok önemli bir işlevi vardır.
Bir de Kuran alemlere rahmet olarak inmiştir, alemler içinde de Kuran'ı insana yüklemişler,
insan Kuran okuduğu zaman diğer alemlerdeki canlılar da ona tabi olur dinler işitirler, KUL emri aynı  zamanda onlara da etki eden bir emirdir. Onların da ayarlarını değiştirmektedir.
''Kendinizi ve ailenizi Kuran ile koruyunuz''


Kul kelimesini çıkarmak yerine başında Kul emri olmayan ayetlerin başına da ekleyip okumayı dene bakalım,
örneğin ''ayet el Kürsi'nin'' başına Kul emrini koyup 7 kere oku..
Kuran da yer almasa da her ayetin başında HU Allah'ın Cebrail aleyhisselama QUL emri vardır..

Khalifatentum: Wir haben es beendet, ihr könnt es Begründen.

Atatürk hat das Khalifatentum weggeschaft!!
und weiß Allah nichts davon?
 
Was wäre wenn er das nicht Gemacht hätte?
Wäre Atatürk dann der Khalif? Ja das wäre er, oder es wäre jemand den er Akzeptiert und nach seinem eigenen Glauben Eingestellt hätte, das wäre also wieder Er.. 
Atatürk´s Wissen über den Quran und die Hadithen wird von vielen Unterschätzt, einige Sehen nur die Flasche in seiner Hand, denen wollen wir nichts Sagen..
Es gab auch Osmanische Sultane die in ihrem Harem mit Wein und Musik ein irdisches Leben Genossen haben. Was ist mit denen?
Darüber denkt keiner nach.
Ausser dem das Kahlifatentum ist nicht ein "Königtum" das von Vater zum Sohn Übergeben werden kann, aber am Ende war das die Grundregel..

die Araber wollten damals sogar das Grab des Gesandten Allah´s wegschaffen. Wer hat das Verhindert? Es war wieder Mustafa Kemal der sagte ''wehe ihr berührt das Grab des Gesandten, wahrlich wenn ihr das tut komme ich mit meiner Armee''

Stell dir mal vor, Alle Moslime möchten auch wenn es nur 1 mal in ihrem Leben ist, dahin. İhre Herzen Schlagen Schneller wenn sie schon daran Denken dass sie eines Tages da SEIN und Beten werden.. und das wollte man Zerstören, ist das nicht ein Irrtum? 


Unter solchen Umständen, wenn das in Arabien schon so war, wehm sollte Mustafa Kemal Atatürk das Khalifatentum übergeben? Welches Land hat sich denn Getraut das Khalifatentum wieder Aufzubauen? Das man das Khalifatentum wegschaffen wird darüber gibt es auch Hadithe von Hz. Ali  .

"General warum habt ihr das Khaliftentum Beendet?" 
Mustafa Kemal sagte:
"Wir haben es Beendet, ihr könnt es wieder Begründen"

Muhammed Mehdi und Jesus a.s. sie werden es wieder Begründen,  also müssen die Moslime sich langsam einigen.

Ohne einigung kein Khalifatentum..
und ohne der Quran als Richter kann eine Einigung niemals Stattfinden..

tek gözlü tanrıların sonu

Euzu Billahi mineş şeytanır racim Bismillahirrahmanırrahim

''Lev enzelnâ hâzel kur'âne alâ cebelin leraeytehû khâşian mütesaddian min haşyetillâh. Ve tilkel emsâlü nadribuhâ linnâsi leallehum yetefekkerûn.''

''Biz bu Kur'ân'ı bir dağa indirseydik, Allah'ın korkusundan onu baş eğmiş, parça, parça olmuş görürdün. Bu misalleri düşünsünler diye insanlara veriyoruz.''

Mümin, silahı KURAN ile neler yapabileceğini bilseydi dağların başındaki tek gözlüler tuzun suda eridiği gibi erir giderdi.